Yerdeniz büyücüsü ve Harry Potter v.T

[ 2006 ‘dan…]

Büyücülük okulunda geçen bir kitaptan bahsedildiğini ilk duyduğumda, zaten büyücülük okulunun anlatıldığı, Ursula Leguin ‘in yazmış olduğu bir kitap var, başka bir kopyaya ne gerek var ki demiştim. Bu düşünceyle Harry Potter’ ın tüm kitaplarına ve filmlerine karşıydım. Hatta ne sinemaya gitmeye ne de kitapçılarda kitaplarına elime sürmeye yanaşmıyordum.

Bu önyargım, televizyonda ilk filmi izleyene kadar devam etti. Meğer ne kadar yanılmışım. Rowling’ in kurduğu dünya başka, Ursula Leguin’in kurduğu okul ve dünya bambaşkaymış. Bundan sonra Harry’ nin tüm kitaplarını okudum, filmlerini seyrettim.

Bu bana, hiçbir şeye önyargı ile yaklaşmamak gerektiğini gösteren iyi bir örnek oldu.

Gelelim yazımın sebebine. Her ne kadar iki dünya farklı olsa da, engel olamadan benzerliklerde dikkat çekiyordu. Yüzünde yara izi olan, yüksek büyücülük yetenekli genç bir kahraman, yada yol gösteren bilge bir Usta gibi…Tabi bunlar fiziksel ve genel sayılabilecek benzerlikler. Yerdeniz Büyücüsü (YB)de , çok temel bir konuyu (Ursula Leguin’ in tanıtımda yazdığı gibi, büyümek) inanılmaz derin ama aynı zamanda öz olarak anlatan bir kitap. İnsan zorladığı müddetçe pek çok başka kitaptan da benzetme yapabilir muhakkak! Burada HP (Harry Potter) kitapları ile olan benzerliklerinden bahsetmek istiyorum. Şunu kesinlikle belirtmek isterim ki, Rowling’ in kurduğu dünyanın orijinal olmadığını yada kopya olduğunu kastetmiyorum. Hatta çocuk kitabı sayılmasına karşın, içerdiği orijinallikler nedeniyle önünde eğileceğim bir kitap serisi. Sadece kendimce benzerliklerden yola çıkarak, son kitap nasıl bitebilir onu çözmeye çalışacağım. Çünkü 6. kitabı bitirdikten sonra, insan acaba ne olacak diye düşünmeden duramıyor. Ancak olayların ve karakterlerin çeşitliliği, kime ne olacağını belli etmeyecek kadar yoğun. Tek anahtar Rowling de. Bense, belki yardımı olur umuduyla bir pusula bulmuş kayıp bir yolcu gibi buna saldırdım işte…

YB nin ana karakteri Ged – Çevik Atmaca. Acaba Ged kime karşılık geliyordu? İlk düşüncem yüzündeki yara izi nedeniyle Harry oldu. Ama hafızamı tazelemek için YB i tekrar okurken , Ged’ i asıl benzettiğim kişi Voldemort oldu. En azından, en başta…

Ged, topraklarından çok meşhur büyücülerin çıktığı bir adada doğmuş, annesi doğumdan hemen sonra ölmüş, demirci babasının işi ile hiç ilgilenmeyen bir keçi çobanıdır. “Annesinin ona tek verdiği şey de ismiydi” der Ursula teyze. Sihir ile ilgisi, cadı olan teyzesinin ona öğrettiği basit büyüler ile başlar. Köye gelip giden sihirbazlardan da öğrenebildiğini öğrenir. Bunlardaki becerisi ile teyzesinden övgü, arkadaşlarından takdir görmesi, gururunu okşar. Ama esas başarısını bu bilgileri ile kasabalarını basan düşmanları tuzağa düşürmesi ile kazanır. Bu başarısı ile dikkat çeken Ged, ona ergenlik ismini de verecek olan ilk Ustası Ogion tarafından çırak olarak alınır.

Burada Ogion ile ilgili bir paragraf açmak istiyorum. Ogion büyük bir büyücülük yeteneği sergilemiş olan (zelzeleyi durdurmuştur), ve büyücülük ustaları tarafından saygı gören bir büyücüdür. Ama yaşamını tek başına kulübesinde geçirir, ormanda dolaşır. Sade ve mütevazı bir hayat sürdürür.
“Duyabilmek için susmak gerekir.”[YB]

Ged’ e bu sade öğreti yetmez. O gerçek bilgiyi, gerçek gücü ister. Bunu hocasının kitapları arasından ararken neredeyse başını derde sokar, gölgeyi uyandırmasını, ışığı ile Ogion engeller. Bu sebeple hocasının ona sunduğu büyücülük okulu seçeneğini kabul eder ve Roke ‘a (büyücülük adası) gider. “İstediğin her şeyi öğrenebilirsin. Senin çok büyük bir gücün var. Hatta gururundan da büyük, umarım. Seni burada tutmak isterim, çünkü sende olmayan şey bende var. Ama seni isteğin dışında burada tutamam.”[YB]

Okulda onu Başbüyücü dostça karşılar. Ve Ged okulda çok başarılı olur. Çok hırslı, çok çalışkan ve çok yetenekli. En hızlı öğrenen çırak. Tüm büyüleri yapabilir. Etrafındaki herkes onu över, kıskanır. O da daha fazla bilgi, daha fazla güç ister. “Ged : “Dönüştürme ve çağırmanın gerçek sanatlarını öğrenmiş olan bir büyücü, istediğini yapabilecek güçtedir. Dünyayı canının çektiği gibi dengeleyebilir ve karanlığı kendi ışığı ile alt edebilir.”[YB]
Ama Ged hırsına yenik düşer. Onu övmeyen tek bir arkadaşına, sırf kendini ispat için, sırf yapabileceğini göstermek için bir ölünün ruhunu çağırır ve öte diyardan bir gölgenin gelmesine sebep olur. Büyü Ustaları o gece onu gölgeden ve ölümden kurtarırlar, hatta başbüyücü bu uğurda ölür, ama Ged’ in hatasının izi yüzünde kalır. 4 pençe izi.

Sonra büyücülük görevini yerine getirirken, dost olduğu ailenin oğlunu iyileştirmeye çalışırken de ölüme meydan okur. Çocuğun ruhunu gidilmemesi gereken yere kadar izler. Gölge tekrar bulur onu. Ölümün sınırında.

Bundan sonrası gölge ve Ged arasında bir mücadele. Önce av olur Ged. Bu durumda tek yapabildiği kaçmaktır. Ama bu ona bir şey kazandırmaz, onu kurtarmaz. Sessiz bilge hocası Ogion, sen avcı ol der. Takip et. Avcı olan Ged, avı bulur ama ne olacağı 3. karşılaşmaya kalır. Sonunda, Ged gölgeyi isimlendirir. “Ged” ile , kendi ismi ile. Çünkü neticede kendi kibri ve hırsı ile yarattığı gölge, onu yaralayan iz bırakan o gölge kendisinden başkası değildir. Kendi ölüm korkusu. Böylece hem kendi hatasını kabul edip sorumluluğunu üstlenmiş, hem de korkusuyla içindeki kötü hislerle yüzleşmiş olur Ged. Büyür, olgunlaşır.

Voldemort un annesi ona soyunu ve yeteneğini verdi. Babası ise sadece ismini. Tom Riddle. (o da kendi isteği ile değil.) Voldemort yetimhanede büyüdü. Sahip olduğu yetenekler ilk başta onu da şaşırtmış olmalı. Bir ailesi olmadığı , garipliklerini mazur görecek yada onu destekleyecek bir çevresi olmadığı için (yetim çocuklar ve müdür ne kadar ilgilenirse), yalnızlığa itilmiş olmalı. Çevresinin ondan çekinmesi, ilkel bir kendini koruma güdüsü ile çevresinden iyice uzaklaşması. Duygusal olarak hiç kimseye değer vermemesi. (Objelere bağlanması buradan belki de). Kendi gücünü kendine ispat etme isteği ile istediklerini insanlara yaptırabilecek, onları ezebilecek yeteneklerinin bilincine varması. Gururunu okşayan üstünlük hissi.

Hogwarts’ a, büyücülük okuluna kabul edilince de, diğer öğrenciler arasında üstün başarısı ile dikkat çeker. Ama bu sefer de, çoğu soylu safkan ailelere üye Slytherin takımında, kendisi kimsesiz olduğu için ezik hisseder ve geçmişini araştırır. Salazar Slytherin’ in soyundan geldiğini bulması kim bilir gururunu nasıl okşamıştır. Kendi takımının öz soyundan…Salazar Slytherin’ nin veya “Gaunt” soyunun fikirlerini kelimesi kelimesine benimsemesine şaşmamak lazım. Tüm bu soy özellikleri ve başarıları ile kazandığı ilgi, daha fazla güç ve daha fazla bilgi isteğine yöneltir onu. “Bir mum yakan bir gölge yaratır.” [YB]. Ve başarılı oldukça, tırmandığı kuleden düşme korkusu artar. “Ne kadar öğrenirse o kadar az korkacaktı. Sonunda bir büyücü olarak gücünün doruğuna erdiğinde, dünyadaki hiçbir şeyden, hem de hiçbir şeyden korkmayacaktı.”[YB] Öğrendiği her bilgiyi, her büyüyü sonucunu düşünmeden kullanır. Sırlar odasını açmak, birinin ölümüne sebep olmak gibi. Ve bir hata yaptığın zaman ondan saklanamazsın. Seni koruyan güçlerin bitip tükeneceği an gelecektir. Ya yüzleşirsin yada hatanı yok sayıp yozlaşırsın ve buna devam edersin. Tom devam etti.

Son durak ölümsüzlüktü tabi. Ölüme meydan okumak, hortkuluk yapmak. Kendi ruhunu parçalarken fiziksel görünümünde de yaralar açar. (Değişim – bu gölgenin ortaya çıktığı ve hatta Voldemort u ele geçirdiğini gösteriyor.)
Yeni Başbüyücüden Ged’e:
“Gücü denetim altında tutamadığın, sonucunda aydınlık ile karanlığın, ölüm ile yaşamın, iyi ile kötünün dengesinin nasıl etkileneceğini bilmediğin bir büyüde uygulayarak yanlış yerde kullandın. Ve bunu da nefret ve gurur yüzünden yaptın. Sonucun kötü olduğuna şaşmamak gerek.
O, senin kibrinin gölgesi, senin yarattığın bir gölge. Bir gölgenin adı olur mu?” [YB]

Burada araya girip, Dumbledore ile Ged’ in bilgelerini karşılaştırmak istiyorum. Ged’ in iki bilgesi vardı. Onunla gölge arasına girip kendini feda eden, Başbüyücü ve ilk ustası sessiz mütevazı Ogion. Ged’ in büyürken fark ettiği bir durum: “Bilge kişinin, kendisini, konuşabilseler de konuşamasalar da, yaşayan diğer varlıklardan ayırmayan kişi olduğuna inandı.”[YB] Dumbledore da bu bilgelik vardı. Hem Anka kuşu Fawks ile anlaşabilmesinden dolayı, hem ev cinleri gibi diğer yaratıklara eşiti olarak davranmasından, hem de kendisinden daha az bilgili öğrencilerine davranışlarından. Dumbledore’ un her zaman mütevazı olduğunu söyleyemem ama. Şaka ile söylediklerini dışarıda tutarsam, kimi zaman kendi fikirleri dışında pek fikir kabul ediyor gibi değildi. Ama beni asıl rahatsız eden, Tom Riddle ile ilgilenmemesi. Onu okula davet eden hoca olarak dikkatini çektiği için onu yakından izlemiş, ama gölgeye doğru kayarken, onu kurtarmamış. Bu da onun hatası sanırım. Tom gölgeye kayarken, ona yardım etmemiş, yozlaşmasına göz yummuş. Kendini feda eden Başbüyücü ile farkı. En basit olarak, sırlar odası olayında, belki de ilk cinayetinden sonra yüzleşebilirdi Tom ile.

Voldemort-Harry karşılaşması:
Bunu iki basamaklı inceleyeceğim:
İlk basamak;
Kendi dengini işaretlemek. Bu bana isim vermeyi hatırlatıyor. YB deki isimlendirmeyi.

Ged’ in dünyasında birisine hükmedebilmenin tek yolu o kimsenin herkesçe bilinen takma ismi ile değil, isim alma yaşı geldiğinde (ergenlik) bir büyücü tarafından doğumda verilen ismin alınıp, yeni verilen gizli ismi ile büyü yapmaktır. Ancak o zaman o büyünün hükmü olur. (Ged birkaç kişi dışında, Çevik Atmaca olarak tanınır.) Burada da Voldemort, Harry Potter’ a, James ve Lily’ nin oğlu olan Harry’ e, yara izi ile kendi dengi işareti koyması, kimliğine bunu eklemesi ile isimlendirme yapmıştır.

Bu isim olayına birde şöyle değinmek istiyorum. Voldemort kendi gerçek ismi olan Tom Riddle yerine takma ismi ile ünlenmeyi seçti. Kendisine göre bunun sebebi muggle olan babasından nefret etmesi ve onun ismiyle anılmak istememesiydi. Ama Dumbledore, ona hep Tom diye seslendi. Onun öz kimliği ile. Acaba Voldemort’ un en çok Dumbledore’ dan korkmasının sebebi bu mu? Dumbledore onun takma isminin ötesini gördüğü için mi, ona hükmedebiliyor?
Roke ustalarından birinden Ged’e:
Gözbağı, sadece gözleyenin duyularını kandırır. İnsanın onu gördüğünü, duyduğunu veya hissettiğini zannetmesini sağlar. Ama nesneyi değiştirmez. Bu taşı bir elmas yapabilmen için onun gerçek ismini değiştirmen gerekir. [YB]

Karşılaşmaya gelelim: (İkinci basamak)
Gölge Voldemort’ u ele geçirmiştir. Bu haldeki Voldemort, Harry’ i kendi dengi olarak işaretledi. Kendinden bir parçayı ona koydu. Seçmen şapkanın da belirttiği, Harry’ de ki kimi özellik (kendini ispat etme arzusu, çatal dil) buradan geliyor.
Voldemort ölümden ve başarısızlıktan korkuyor. Kehaneti duyunca, buna en engel olmak için Harry’ i öldürmesi gerektiği sonucuna varır. Ancak bu sınırı aşmaktır. Hırsına yenik düşmek. Olayları akışına bırakıp, korkusuyla yüzleşememek. “Korku akıl katilidir. Korku toptan yok oluşu getiren küçük ölümdür. Korkumla yüzleşeceğim. Üzerimden ve içimden geçmesine izin vereceğim. Ve geçip gittiğinde, geçtiği yeri görmek için iç gözümü çevireceğim. Korkunun geçtiği yerde hiçbir şey olmayacak. Sadece ben kalacağım.” [Dune-Korkuya karşı dua-Frank Herbert-Bu kitabın iki kitap serisi ile bir ilgisi yok ama ben acayip seviyorum ve buraya çok uydu.]

Karanlık delinir. Bir gölge çıkar (Voldemort’ da bu arada yaralanır, vücudu yok olur) Voldemort’ un gölgesi “aydınlık Harry” olur. Voldemort’ un yetenekleri ve becerisi ile.

Voldemort ve Harry bir aslında. Harry’ nin yeni bir Voldemort olmasını tek engelleyen içindeki sevgi, ki bu HP kitaplarının kilit kelimesi gibi. Harry tüm yetenekleri ile neden Slytherin olmadı? Çünkü kendi istemedi. Neredeyse tüm karanlık büyücülerin çıktığını bildiği Slytherine gitmek istemedi. Ailesini öldüren ve onu öldürmeye çalışan Voldemort’ un çıktığı takıma. Harry’ nin en büyük korkusu kötü olmak, Voldemort gibi olmak, yada farkında olmadan kötü şeyler yapmak. Bunu ne engelliyor? Dumbledore ile Voldemort’ un geçmişini izlerken, ona acıması içindeki iyiliğin işareti mi?

Harry, Voldemort’ un inkar ettiği şeyleri simgeliyor. Voldemort’ da Harry’ nin istemediği ve korktuğu. Ama burada kurtarılacak ruh Voldemort’ un ruhu.(Aslında Tom Riddle’ ın). Çünkü 6 kitap boyunca Harry pek çok kez korkularıyla yüzleşti, cesurdu Harry, Gryffindor olmasından belli. Tom ise hırsı yüzünden kendini kaybetmiş bir çocuk. Evet bir çocuk.
Çağrı Ustasından Ged’e:
Çocukken büyücülerin her şeyi yapabileceklerini sanıyordum. Fakat gerçek şu ki, insanın gerçek gücü, büyüyüp bilgisi arttıkça izleyebileceği yol, iyice daralıyor. Ta ki, en sonunda sadece ve sadece mutlaka gerekenden başka yapacak şeyi kalmayıncaya kadar…[YB]
Voldemort hala çocuk. her şeyi yapabileceğini sanıyor. Halbuki Dumbledore, hatta Harry, ölmeyi göze alarak Voldemort ile savaşıyor. Ged:”En azından yaşayarak ortaya çıkardığı bu kötülüğe ölerek son verebilirdi.” [YB]

Voldemort ava çıkar başarılı olamaz. Şimdi avcı Harry. Hortkuluk avcısı. Onlarda bitince son karşılaşma olacak. Ged’ den bahsederken Ged’i en başta Voldemort ile özdeşleştirmiştim. Ancak, HP kitaplarının sonu söz konusu olunca, ve iyilik-kötülük savaşı, Harry’ nin Ged in yerine geçiyor olmasını umuyorum.

Son savaş ikisinin karşılaşması, aydınlık ve karanlık. Harry, Voldemort un “aydınlık gölgesi”. İkisi birleşince ne olacak peki? Harry ölüp, Voldemort iyi mi olacak? Ya da Voldemort bedenen ölüp, Harry’ nin içinde mi yaşayacak? Aslında bana kalırsa, tüm yorumlarımdan varacağım sonuç, zaten bir gölge olan Voldemort’ un yok olması, içindeki aydınlığı kaybetmiş olan Tom Riddle’ ın da Harry’ de kaybını bulup, korkusu ile yüzleşmesi, ölümü kucaklamasından yana.
“Ged: “Bütün güneş ışığını, kentleri, uzak ülkeleri bir avuç güce sattım. Bir gölge için, karanlık için…” [YB]
Voldemort böyle bir pişmanlık sergileyebilir mi? Peki ya Tom?
“Ged: “Görevi, yaptığı hatayı düzeltmek değildi, hiç olmamıştı;yapması gereken, başladığı şeyi bitirmekti, ve bunu bilmek hiçte kolay değildi.” [YB]
Sonuç:
“Ged ne kaybetmiş, ne kazanmıştı., ama kendi ölümünün gölgesini, kendi ismiyle adlandırarak kendisini bütünlemişti: tam bir insan olmuştu…hayatını hayattan yana yaşayacak…bir insan.” [YB]


© Site içerisinde yazıların tüm hakkı saklıdır.


Yerdeniz büyücüsü ve Harry Potter v.T’ için 2 yanıt

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s